Forum Obrony Ludności

NOWA USTAWA O OCHRONIE LUDNOŚCI I OBRONIE CYWILNEJ

Co nowe przepisy z 5 grudnia 2024 r. zmieniają dla mieszkańca, samorządu i biznesu?

Ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej (Dz. U. 2024 poz. 1907) wprowadza rewolucję w myśleniu o bezpieczeństwie. System przestaje być teoretyczny – ma być finansowany, mierzalny i powszechny. Oto 5 kluczowych filarów, o których musisz wiedzieć:

1. DWA STANY: OCHRONA (POKÓJ) I OBRONA (WOJNA)

Ustawa wprowadza jasny rozdział kompetencji, aby system działał płynnie w każdych warunkach:

• Ochrona Ludności (Czas Pokoju i Kryzysu): To system działający na co dzień. Jego zadaniem jest zapewnienie bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzi, mienia oraz infrastruktury niezbędnej do przetrwania w sytuacjach zagrożenia (np. klęski żywiołowe, awarie techniczne).
• Obrona Cywilna (Czas Wojny): Uruchamia się automatycznie w chwili ogłoszenia stanu wojennego lub w czasie wojny. Organy ochrony ludności (wójtowie, starostowie) stają się wtedy organami obrony cywilnej, a ich celem jest minimalizacja skutków działań wojennych dla ludności cywilnej.

2. KONKRETNE PIENIĄDZE NA BEZPIECZEŃSTWO

Bezpieczeństwo przestaje być „zadaniem bez pokrycia”. Ustawa gwarantuje stały strumień finansowania:

• 0,3% PKB: Na realizację zadań ochrony ludności przeznacza się corocznie środki w wysokości nie niższej niż 0,3% Produktu Krajowego Brutto.
• Państwowy Fundusz Ochrony Ludności: Powstaje specjalny fundusz celowy, z którego finansowane będą m.in.: budowa i modernizacja schronów, tworzenie baz magazynowych ze sprzętem, systemy łączności i ostrzegania oraz edukacja mieszkańców.

3. NOWA HIERARCHIA SCHRONÓW I JAWNOŚĆ DANYCH

Ustawa kończy z chaosem nazewniczym i wprowadza ewidencję dostępną dla każdego. Trzy kategorie obiektów:

• Schrony: Budowle hermetyczne, wyposażone w urządzenia filtrowentylacyjne.
• Ukrycia: Budowle ochronne niehermetyczne, zapewniające podstawową osłonę.
• Miejsca Doraźnego Schronienia (MDS): Obiekty budowlane przystosowane do tymczasowej ochrony ludności (np. piwnice, garaże podziemne).

Centralna Ewidencja: Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej prowadzi system teleinformatyczny, w którym gromadzone są dane o wszystkich tych obiektach. Dostęp do informacji o lokalizacji schronów jest powszechny i bezpłatny dla mieszkańców.

4. ODPORNOŚĆ SPOŁECZNA I OBOWIĄZKOWA EDUKACJA

Państwo przenosi ciężar odpowiedzialności na budowanie świadomego społeczeństwa:

• Zadanie Własne: Edukacja w zakresie ochrony ludności staje się ustawowym zadaniem organów administracji.
• Szkolenia i Ćwiczenia: Organy (gminy, powiaty) mają obowiązek organizować szkolenia i ćwiczenia dla ludności, ucząc zasad postępowania w sytuacjach zagrożenia oraz metod udzielania pierwszej pomocy.

Wiedza to tarcza: Ustawa wprost mówi o „budowaniu odporności społecznej”, czyli przygotowaniu mieszkańców do samodzielnego radzenia sobie w pierwszych fazach kryzysu.

5. ROLA BIZNESU I NGO – PARTNERSTWO Z MOCĄ PRAWNĄ

System opiera się na współpracy wszystkich zasobów w państwie, nie tylko służb mundurowych:

• NGO i Fundacje: Organy ochrony ludności mogą powierzać realizację zadań (np. edukacyjnych, ratowniczych) organizacjom pozarządowym na podstawie oficjalnych porozumień.
• Przedsiębiorcy (Podmioty Ochrony Ludności): Firmy dysponujące kluczowymi zasobami (transport, sprzęt budowlany, magazyny) mogą zostać włączone do systemu. Wójt lub Starosta może nałożyć na przedsiębiorcę obowiązek realizacji zadań ochronnych, czyniąc go Podmiotem Ochrony Ludności.